با عنايت به آنچه ذكر شد ، روشن مىشود كه چرا فقها و محدّثان شيعه ، شمارى از رواياتى را كه جواز گفتن اين جمله را از اهل‌بيت عليهم السلام نقل كرده‌اند ، نمىپذيرند و جهت صدور يا دلالت آنها را مخدوش مىدانند . دو . " حىّ على خير العمل " در اذان و اقامه پيروان اهل بيت عليهم السلام بر اساس ره‌نمودهاى آنان ، بر اين باورند كه جمله " حىَّ على خير العمل " ، يكى از اجزاى اذان و اقامه بوده و جزئيت آن ، از طريق وحى به پيامبر خدا ابلاغ شده است . شمارى از رواياتى كه در منابع حديثىِ اهل سنّت وجود دارند « 1 » و همچنين شمارى از صحابه و تابعيان ، « 2 » اين باور را تأييد كرده‌اند . اينك ، اين سؤال پيش مىآيد كه : اگر واقعا جمله " حىَّ على خير العمل " جزء اذان بوده و در عصر پيامبر صلى اللّه عليه و آله ، مسلمانان اين جمله را در اذان تكرار مىكرده‌اند ، چه كسى و با چه انگيزه‌اى اين جمله را حذف كرده است ؟ پاسخ اين سؤال ، در برخى از احاديث اهل بيت عليهم السلام « 3 » و شمارى از گزارش‌هاى تاريخى ، « 4 » اين گونه آمده است كه در عصر پيامبر صلى اللّه عليه و آله و دوران حكومت ابو بكر و آغاز خلافت عمر ، " حىَّ على خير العمل " جزء اذان و اقامه بوده است ؛ ولى عمر ، با اين استدلال كه اين جمله ، موجب اهمّيت دادنِ بيش از اندازه مسلمانان به " نماز " و سستى كردن آنان نسبت به " جهاد " مىشود ، آن را از اذان و اقامه حذف كرد . بديهى است كه اين استدلال ، صحيح نيست ؛ زيرا علاوه بر آن كه اجتهاد در برابر نصّ

--> ( 1 ) . ر . ك : المعجم الكبير : ج 1 ص 352 ح 1071 ، كنز العمّال : ج 8 ص 342 ح 23174 . ( 2 ) . ر . ك : المصنّف ، عبد الرزّاق : ج 1 ص 464 ح 1797 ، المصنّف ، ابن ابى شيبه : ج 1 ص 244 ح 2 و 3 ، السنن الكبرى : ج 1 ص 624 ح 1991 و ص 625 ح 1992 ؛ وسائل الشيعة : ج 4 ص 645 ح 12 . ( 3 ) . ر . ك : دعائم الإسلام : ج 1 ص 145 ، وسائل الشيعة : ج 4 ص 647 ح 16 . ( 4 ) . ر . ك : دلائل الصدق : ج 3 القسم الثاني ص 99 ، الإيضاح : ص 201 204 .